Je droomt ervan: de Manaslu Circuit of de Everest Base Camp trek. Majesteuze bergen, adembenemende vergezichten en een avontuur dat je nooit meer vergeet.
▶Inhoudsopgave
- Wat is hoogteziekte precies en hoe herken je het?
- De gouden regel: daal af, daal af, daal af
- Acclimatisatie: voorkomen is beter dan genezen
- Medicatie en hulpmiddelen die kunnen helpen
- Hydratatie, rust en luisteren naar je lichaam
- Wanneer moet je echt evacueren?
- De berg wacht, maar je gezondheid wacht niet
Maar dan, op een gegeven moment, begint je hoofd te bonken, voel je je misselijk en merk je dat je lichaam zegt: "Dit is genoeg." Hoogteziekte. Het overkomt meer mensen dan je denkt, zelfs getrainde wandelaars. Geen paniek. Als je weet wat je moet doen, kun je het goed aanpakken. En dat vertel ik je hier.
Wat is hoogteziekte precies en hoe herken je het?
Hoogteziekte (ook wel acute mountain sickness of AMS) ontstaat wanneer je te snel stijgt in hoogte en je lichaam niet genoeg tijd krijgt om te acclimatiseren.
Op zo'n 2.500 meter en hoger kan het zich voor doen. Op de Manaslu trek bereik je uiteindelijk de Larkya La op 5.160 meter. Bij de EBC trek sta je op 5.364 meter. Dat is hoog. Echt hoog.
De eerste signalen zijn vaak mild: hoofdpijn, misselijkheid, duizeligheid en vermoeidheid. Klinkt als een kater?
Ja, precies dat is het probleem. Veel wandelaars verwarren het met vermoeidheid of uitdroging.
Maar als je ook kortademigheid krijgt in rust, je eetlust verliest of je steeds slaperiger wordt, dan is het tijd om serieus te luisteren naar je lichaam. Er zijn twee ernstige vormen waar je extra alert op moet zijn: HACE (Hoogte Hersenoedeem) en HACE (Hoogte Longoedeem). Bij HACE loop je in de war, raat je moeilijk rechtdoor te lopen en word je steeds verwarder. Bij HACE krijg je een hard hoesten, schuimig sputum en ben je extreem kortademig, zelfs in rust. Beide vormen zijn levensbedreigend en vereisen onmiddellijk daling.
De gouden regel: daal af, daal af, daal af
Dit is het belangrijkste advies in dit hele artikel. Als je symptomen van hoogteziekte ervaart, stijg niet verder.
Nee, ook niet als je porter zegt dat het "nog maar twee uur" is. Ook niet als je groepsgenoten doorlopen. Je lichaam heeft rust nodig, en de beste medicijn is simpelweg naar beneden gaan.
Daal minimaal 300 tot 500 meter tot de laatste hoogte waar je nacht rustig hebt geslapen zonder symptomen.
Vaak voel je je al binnen enkele uren aanzienlijk beter. Op de EBC trek betekent dit bijvoorbeeld dat je van Kala Patthar (5.545 meter) of Gorak Shep (5.164 meter) terugduikt naar Lobuche (4.940 meter) of Dingboche (4.410 meter). Op de Manaslu trek kun je van de Larkya La terugdalen naar Bimthang (3.590 meter).
Acclimatisatie: voorkomen is beter dan genezen
De beste manier om hoogteziekte te voorkomen? Goed acclimatiseren. De gouden regel bij hoogte treks is: stijg niet meer dan 300 tot 500 meter per dag boven de 3.000 meter.
En neem regelmatig een acclimatisatiedag in, waar je hoger wandelt en weer terugdaalt om te slapen op een lagere hoogte.
"Climb high, sleep low" is de mantra. Zowel de Manaslu als de EBC trek hebben dit principe ingebouwd in hun standaardroutes. De klassieke EBC trek duurt 12 tot 14 dagen, inclusief acclimatisatiedagen in Namche Bazaar (3.440 meter) en Dingboche (4.410 meter).
De Manaslu Circuit trek duurt gemiddeld 14 tot 18 dagen. Neem deze dagen niet weg uit je schema uit tijdsdruk. Ze zijn er met een reden.
Medicatie en hulpmiddelen die kunnen helpen
Acetazolamide (Diamox) is het meest voorgeschreven medicijn ter preventie en behandeling van hoogteziekte. Wil je weten hoe je Diamox veilig gebruikt tijdens je trekking? Het helpt je lichaam sneller te acclimatiseren door je ademhaling te versnellen.
De gebruikelijke preventieve dosering is 125 tot 250 milligram tweemaal per dag, te beginnen een dag voor het stijgen.
Praat vooraf met je arts over mogelijke bijwerkingen, zoals tintelingen in vingers en tenen en een metalische smaak. Dexamethason wordt gebruikt bij ernstige hoogteziekte, met name HACE.
Dit is een sterk medicijn dat alleen onder medisch advies moet worden gebruikt. Nifedipine kan worden ingezet bij HACE om de longvaatjes te ontspannen. Daarnaast draagt een pulse-oxymeter veel toe. Dit kleine apparaatlet op je vinger meet je zuurstofverzadiging.
Boven de 4.000 meter is een waarde onder 75% een waarschuwing. Veel ervaren trekkinggidsen, zoals die van gevestigde organisaties, dragen standaard een pulse-oxymeter mee en checken dagelijks de waarden van hun groep.
Hydratatie, rust en luisteren naar je lichaam
Drink minimaal 3 tot 4 liter water per dag. Uitdroging verergert hoogteziekte symptomen aanzienlijk.
Eet voldoende koolhydraten, ook als je geen honger hebt. Je lichaam verbrandt op hoogte veel meer energie dan je denkt.
En hier is iets wat te vaak wordt genegeerd: communiceer. Vertel je gids, je groepsgenoten, iedereen wat je voelt. Er is geen schaamte in het hebben van hoogteziekte.
Het kan iedereen overkomen, ongeacht fitnesniveau. De Sherpa's zeggen het zo: "De berg bepaalt of je mag komen, niet jij."
Wanneer moet je echt evacueren?
Als daling van 300 tot 500 meter geen verbetering geeft binnen 24 uur, of als je symptomen verergeren, is evacuatie noodzakelijk.
Op de EBC trek is een helikopterevacuatie van Gorak Shep of Lobuche naar Kathmandu mogelijk, meestal binnen een tot twee uur. Op de Manaslu trek is de optie beperkter vanwege de afgelegen ligging, maar ook hier zijn er tegenwoordig betere mogelijkheden dan vroeger.
Zorg dat je trekkingverzekerking dekking biedt voor hoogte-evacuatie, inclusief helikopter. Sommige verzekeraars hebben een maximale dekkinghoogte. Controleer dit goed, zeker omdat hoogteziekte op Nepal-treks gevaarlijk kan zijn. Een helikopterevacuatie in Nepal kan oplopen tot 3.000 tot 5.000 euro. Zonder verzekering is dat een financiële ramp bovenop een fysieke.
De berg wacht, maar je gezondheid wacht niet
De Manaslu en de EBC zijn van 's werelds mooiste treks. Ze verdienen het om te worden gemaakt, maar wel veilig.
Hoogteziekte is geen teken van zwakte. Het is een natuurlijk fysiologisch proces dat je lichaam signaleert. De slimste wandelaars zijn niet de snelste, maar degenen die het best naar hun lichaam luisteren.
Bereid je goed voor, neem voldoende tijd, vertrouw je gids en weet dat er geen schaamte is in het afdraaien.
De berg blijft er altijd. Jij hebt maar één gezondheid. Neem daarom de beslissing die je later troost stelt, niet die je later betreurt.