Je gaat trekken in Nepal. De Himalaya wacht op je, de lucht wordt dunner en de wereld kleiner.
▶Inhoudsopgave
Maar voordat je die bergen beklimt, loop je door lager gelegen gebieden waar iets anders op je wacht. Insecten. En niet zomaar insecten, maar muggen die malaria kunnen overbrengen. Geen reden om je reis af te zeggen, maar wel om goed voorbereid te vertrekken. Laten we er eerlijk over praten.
Waar zit het risico precies?
Nepal is een land van contrasten. En dat geldt ook voor gezondheidsrisico's.
In de hooggebergte, boven de 2000 meter, is malaria vrijwel geen probleem. Maar in de lager gelegen delen is dat een ander verhaal. Denk aan de Terai, de vlakke grensstrook met India in het zuiden van Nepal. Hier, in gebieden als Chitwan, Bardia en de omgeving van de stad Nepalgunj, leven de anopheles-muggen die malaria kunnen overbrengen.
Het risico is het grootst in de regenseizoen, van juni tot september. Dan staat het water er bijna letterlijk bij en dat is precies waar muggen graag broeden.
Maar ook buiten het regenseizoen is het risico niet nul, vooral niet in de Terai en in de heuvels tot ongeveer 1500 meter hoogte.
De stad Kathmandu en de populaire trekgebieden rond Pokhara, de Annapurna-regio en Everest liggen hoog genoeg om relatief veilig te zijn. Maar veel reizigers beginnen of eindigen hun reis in de lager gelegen gebieden. En daar moet je op letten.
Malaria in Nepal: wat moet je weten?
Nepal kent voornamelijk twee vormen van malaria. De meest voorkomende is Plasmodium vivax, die ernstig ziek kan maken maar zelden fataal is.
Daarnaast komt Plasmodium falciparum voor, de gevaarlijkste vorm die levensbedreigend kan worden als je niet snel behandeld wordt.
Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) zijn er in Nepal jaarlijks nog steeds duizenden gemelde malariagevallen. Het aantal is de afgelopen jaren gedaald, mede dankzij betere bestrijding, maar het risico bestaat zeker. Vooral in de zuidelijke districten.
De symptomen van malaria lijken op een hele slechte griep. Koorts, koude rillingen, hoofdpijn, spierpijn, misselijkheid. Het kan een paar dagen tot een paar weken na de muggenbeet beginnen. En hier zit het gevaar: veel reizigers denken na terugkeer in Nederland dat het gewoon een verkoudheid is.
Als je koorts hebt gehad na een reis naar een malariagebied, vertel dat altijd aan je arts.
Dit is de vraag die iedere reiziger stelt. Het antwoord hangt af van je reisroute.
Malariaprofylaxe: wel of geen tabletten?
Ga je alleen trekken in de hooggebergte? Dan is het risico klein en adviseren de meeste reisklinieken met Nepal-trekadvies geen malariaprofylaxe. Maar als je door de Terai reist, Chitwan bezoekt, of langer in lager gelegen gebieden verblijft, dan is het een heel ander verhaal.
De meest gebruikte malariatabletten voor Nepal zijn atovaquon/proguanil (kortweg Malarone), doxycycline of mefloquine.
Elk middel heeft zijn voor- en nadelen. Malarone wordt het meest goed verdragen, maar is het duurst. Doxycycline is goedkoper, maar maakt je gevoeliger voor zonbrand.
Mefloquine kan bijwerkingen geven op het gebied van slaap en stemming. Belangrijk: bespreek dit met een reiskliniek, bijvoorbeeld Wanda of een erkende reisvaccinatiekliniek.
Zij kunnen op basis van je exacte reisroute het beste advies geven.
En begin op tijd, sommige profylaxe moet je al een paar weken voor vertrek starten.
Insectenbeten: meer dan alleen malaria
Malaria is het grootste risico, maar niet het enige. Muggen in Nepal kunnen ook dengue, Japanese encefalitis en chikungunya overbrengen.
En dan hebben we het nog niet eens over de alledaagse ellende van jeukende muggenbeten die je nachtrust verpesten. Dengue komt voor in de Terai en soms ook in Kathmandu, vooral tijdens en na het regenseizoen. Er is geen specifieke behandeling en geen vaccin dat breed beschikbaar is voor reizigers.
Preventie door muggenbeten te vermijden is dus het devies. Japanese encefalitis is zeldzamer, maar ernstig.
Bescherming tegen muggenbeten: de basisregels
Het virus kan hersenvliesontsteking veroorzaken. Het risico is het grootst op het platteland in de Terai, vooral bij mensen die langer verblijven.
Er is een vaccin beschikbaar en dat wordt aanbevolen als je langer dan een maand in een risicogebied verblijft of als je veel buiten doorbrengt. Of je nu malariatabletten slikt of niet, bescherming tegen muggenbeten is altijd belangrijk. En het is eigenlijk best logisch als je erover nadenkt. DEET is je beste vriend. Gebruik een insectenwerend middel met minstens 30% DEET op blootliggende huid. Herhaal de toepassing regelmatig, vooral in de avond en nacht wanneer de malariamuggen het actiefst zijn. Slaap onder een klamboe. Zorg dat het klamboe intact is, zonder gaten.
Behandel het met permethrin voor extra bescherming. Veel guesthouses in de Terai bieden klamboes aan, maar controleer ze altijd zelf. Dekk je lichaam. Draag lange broeken en lange mouwen vanaf zonsondergang.
Lichte, ademende stof is het prettigst in de tropische hitte, maar bedekt huid betrapt minder muggen. Ventilator aan. Een simpele ventilator in je kamer houdt muggen op afstand. Het klinkt triviaal, maar het werkt verrassend goed.
Wat als je toch ziek wordt?
Ondanks alle voorzorgsmaatregelen kan het gebeuren. Je krijgt koorts tijdens of na je reis. Wat dan?
Negeer het niet. Koorts na een reis naar een malariagebied is een medische totdat het tegendeel is bewezen.
Ga naar je huisarts of de spoedeisende hulp en vertel waar je bent geweest. Een bloeduitstrije is voldoende om malaria aan te tonen of uit te sluiten. Als je ver van medische voorzieningen zit tijdens je reis, bijvoorbeeld midden in de Terai, kan een reisapotheek met zelftest voor malaria handig zijn. Bespreek dit vooraf met je reiskliniek. Sommige reisklinieken, zoals Wanda, adviseren zelfstandig testen in gebieden waar medische hulp ver weg is.
Samengevat: slim voorbereid, zorgeloos genieten
Nepal is een prachtig land en de lager gelegen delen zijn absoluut de moeite waard. Chitwan National Park, de cultuur van de Terai, de grens met India, het maakt je reis compleet. Maar ga er niet onvoorbereid heen.
Raadpleeg een reiskliniek minstens zes weken voor vertrek. Bespreek je exacte route, krijg het juiste advies over malariaprofylaxe en vaccinaties, en zorg dat je een goede insectenwerend middel en klamboe bij je hebt.
Met die basis zit je goek. En dan kun je je volledig richten op wat echt telt: de bergen, de mensen en het avontuur die Nepal zo bijzonder maken.